Anna Kutowska
Jacek Ogorzałek

Poniższy tekst, udostępniony dzięki uprzejmości Autorów
jest skrótem rozdziału "Kadra pedagogiczna,
pracownicy administracji
i obsługi w latach 1959-2003"
zamieszczonego w Monografii szkoły

O poziomie każdej placówki oświatowo-wychowawczej decydują nie tylko baza materialna czy też różnorodne środki dydaktyczne. Wielki wpływ na rozwój osobowości młodzieży, wyniki nauczania mają nauczyciele-wychowawcy. Przedstawiając historię liceum nie sposób pominąć w niej ich roli. Oni to kształtują młodego człowieka, jego postawę wobec życia, społeczeństwa, późniejsze nastawienie do świata czy nawet system wartości. Lata 1959 - 78 zaznaczyły się w dziejach powojennej oświaty nowymi uwarunkowaniami, które całkowicie zmieniły strukturę szkoły. Najważniejszą zmianą organizacyjną, dokonaną na początku tego fragmentu dziejów była likwidacja jedenastolatki i przemianowanie stopnia licealnego w II Liceum Ogólnokształcące im. Marii Konopnickiej.

Rok szkolny 1959/60 powitało w liceum 27 pedagogów (18 etatowych, 7 kontraktowych i dwóch dyrektorów). Ewa Berger - biologia; Antoni Bulanda - dyrektor szkoły, matematyka; Stanisława Czajkowska - internat, wych. muzyczne; Aleksandra Czechowa - wych. fizyczne; Augustyn Fałowski - matematyka; Maria Flis - matematyka; Ewa Fryś - wych. fizyczne; Maria Gawrońska - j. polski; Franciszek Grabias - chemia; Anna Grefner - j. angielski; Kazimiera Grzywacz - przysposobienie obronne; Julian Kociołek - fizyka; Janina Kopytko - historia, propedeutyka nauki o społeczeństwie; Anna Kwiatkowska - j. rosyjski; Janina Kwiek-Osiowska - j. polski; Maria Liszka - historia, j. polski; Irena Łaciak - biologia, chemia; Jan Micelski - j. rosyjski; Elżbieta Ombach - j. obce; Aleksander Pawłowski - fizyka; Wanda Perucka - wych. plastyczne i wych. techniczne; Eugeniusz Rużański - chemia; Zofia Serafin - j. francuski; Edward Smajdor - j. polski; Helena Smoluchowska - geografia; Franciszek Wiśmierski - wicedyrektor, historia, geografia; Władysława Witek - j. polski, biblioteka;

Dyrektorem szkoły nieprzerwanie od 1953 r. był Antoni Bulanda, a zastępcą w latach 1958-68 Franciszek Wiśmierski. 1.X.1969 r. umarł wieloletni dyrektor szkoły - zasłużony pedagog - Antoni Bulanda i od tego czasu, aż do roku 1979, szkołą kierował Bartłomiej Popiela. Jego zastępcą w latach 1969-80 był Julian Kociołek.

Przełom lat 60/70 przyniósł wiele zmian. Obok tej najważniejszej - na stanowisku naczelnego dyrektora, nastąpiły też zmiany wśród kadry pedagogicznej. Był to okres dużej rotacji grona nauczycielskiego: wielu doświadczonych pedagogów odeszło w tym czasie na emeryturę, przyszli zaś młodzi. Najwięcej nowych nauczycieli doszło w roku szkolnym 1972/73 (bo aż 12). Byli to: Ewa Cecur - geografia, Bronisław Dyrek - geografia, P.O., Maria Kulpa - matematyka, Krystyna Kulpińska - wych. fizyczne, Michał Mróz - historia, Maria Ochel - j. angielski, Tadeusz Ogorzałek - biologia, chemia, Krystyna Szewczyk - j. polski, Antoni Szczepanek - historia, propedeutyka nauki o społeczeństwie, Ryszarda Tomasiak - wych. techniczne i plastyczne, Grażyna Tomaszewska-Maślak - fizyka, Bożena Zubek - wych. techniczne, Liczba pełnoetatowych nauczycieli wynosiła wtedy 44, a 6 osób pracowało w niepełnym wymiarze godzin. Dalsze lata, to w związku z kolejnym wyżem demograficznym, dalszy systematyczny rozwój szkoły - wzrost liczby oddziałów i co za tym idzie również liczby nauczycieli.

Pedagodzy z tamtych lat to ludzie pełni poświęcenia, ofiarności, wykonujący swoje obowiązki w sposób sumienny i niezwykle zaangażowani w życie środowiska szkolnego i całej społeczności regionu Przykładów takiego zaangażowania jest wiele. Jednym z nich może być wieloletnie kierowanie młodzieżą w czasie wakacyjnej akcji żniwnej - w ramach Ochotniczych Hufców Pracy przez Weronikę Leśniak - nauczycielkę języka rosyjskiego.

Do nauczycieli społeczników można też zaliczyć Annę Grefner, nauczycielkę języka angielskiego, która przez wiele lat kierowała akcją zbierania makulatury i surowców wtórnych. Akcję zbierania makulatury prowadzili również nauczyciele: Aleksander Pawłowski - nauczyciel fizyki oraz Józef Rams - nauczyciel chemii.

Pedagodzy czuli się odpowiedzialni za poprawę, czy modernizację warunków nauki w szkole i sami inicjowali i kierowali wieloma akcjami. Przykładem może być budowa boiska szkolnego, gdzie z ogromnym poświęceniem pracował nauczyciel wychowania fizycznego - Stanisław Szczypuła, kierując pracą uczniów, którzy pod jego przewodnictwem wykonali blisko połowę prac, związanych z oddaniem obiektu Podobną ofiarnością wykazała się Ewa Fryś - również nauczycielka wychowania fizycznego, inicjując budowę szkolnego kortu tenisowego i osobiście nadzorując prace nad jego wykonaniem. Posiadanie takiego "specjalistycznego" obiektu sportowego nawet w czasach współczesnych jest ewenementem na skalę całego kraju i można powiedzieć, że jest to w ogromnej części zasługa Ewy Fryś. Jest ona uważana za prekursorkę tenisa ziemnego w Nowym Sączu. Ta niezwykle energiczna, kipiąca życiem nauczycielka prowadziła też ćwiczebne obozy siatkarek, należących do osławionego Międzyszkolnego Klubu Sportowego "Nawojka". Do grona nauczycieli "społeczników" zaliczyć można inną nauczycielkę wychowania fizycznego - Zofię Łubieńską. Była ona jedną z wychowawczyń internatu, które społecznie dyżurowały w czasie niedziel i dni wolnych od pracy - o czym wspomniano na wstępie tego rozdziału. W czynie społecznym prowadziła też cały rok nadprogramowo Szkolny Klub Sportowy i dbała o stan boiska i sprzętu sportowego. W ramach SKS uprawiała z młodzieżą lekkoatletykę. Należy tutaj również wspomnieć o jej pracy w spółdzielni uczniowskiej "Promień", która prowadziła sklepik uczniowski z przyborami szkolnymi i różnymi innymi artykułami.

Mówiąc o nauczycielach sprawujących opiekę nad spółdzielnią uczniowską, nie można pominąć nazwiska jej założyciela, nauczyciela chemii, Franciszka Grabiasa, który organizował ją w trudnych warunkach. Wśród nauczycieli społeczników należy wymienić również Kazimierę Grzywacz, która włączyła się w akcję zwalczania analfabetyzmu.

Pisząc o pedagogach angażujących się w dodatkową pracę z młodzieżą, często pracę cichą, niedostrzeganą, nie sposób pominąć nazwisk paru ludzi, których podstawową cechą było wielkie oddanie stanowi nauczycielskiemu i ogromna miłość do zawodu, traktowanego jako posłannictwo. Zwrócić tutaj należy uwagę przede wszystkim na zespół polonistów, z Marią Gawrońską na czele. Zespół polonistów, do którego obok Marii Gawrońskiej należeli nauczyciele: Edward Smajdor, Władysława Witek, Janina Kwiek-Osiowska, później również Barbara Laszkiewicz, Janina Szafrańska oraz Elżbieta Gieniec, pracował bardzo prężnie. Janina Szafrańska wykazała wiele poświęcenia organizując sesję popularno-naukową w czasie Zjazdu Szkół im. Marii Konopnickiej, z okazji 85-lecia II Liceum Ogólnokształcącego, gdy zjazd odbywał się właśnie w tutejszej szkole. Ona i Leszek Bolanowski są autorami ogromnego sukcesu, jakim był ten Jubileuszowy Zjazd. W uznaniu zasług i wieloletniej pracy Janina Szafrańska została odznaczona Złotą Odznaką Honorową Towarzystwa im. Marii Konopnickiej. Obecnie praca w tym zakresie jest kontynuowana przez Annę Kutowską, która uczestniczyła wraz z młodzieżą w ostatnim Zjeździe Szkół w 2000 r., który odbył się w Milanowie.

Historia kadry pedagogicznej w II Liceum Ogólnokształcącym byłaby niepełna, gdyby nie wspomnieć tych, którzy byli niejako kontynuatorami pięknych idei rozpowszechnianych przez Marię Gawrońską - "Poznaj swój kraj - Ojczyźnie służ". Chodzi tu o Danutę Karwalę - nauczycielkę geografii i Antoniego Piotrowskiego - matematyka. Pierwsza z wymienionych była nieprzerwanie, począwszy od 1969 r., opiekunką Szkolnego Koła Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych. Rokrocznie w czasie wakacji prowadziła obozy wędrowne młodzieży w różnych częściach kraju. Antoni Piotrowski był wieloletnim opiekunem Szkolnego Koła Krajoznawczo-Turystycznego (SKKT), które w roku 1971 liczyło ok. 100 członków. Z czasem do opieki nad młodzieżą podczas wycieczek przyłączyli się inni nauczyciele: Jerzy Baranowski - matematyk i Kazimierz Wawrzyniak - nauczyciel j. angielskiego. Antoni Piotrowski jak i Danuta Karwala zajmowali się koordynacją wycieczek dla całej szkoły i udzielali pomocy w ich organizowaniu.

Wielu nauczycieli w tym okresie pracę dydaktyczno-wychowawczą łączyło ze swoimi pasjami naukowymi, artystycznymi i społecznymi. Do tych, którzy poświęcili się pracy naukowej, popularyzując swoje osiągnięcia należeli: dr Janina Kwiek-Osiowska; dr Zofia Muzyczka; dr Stanisław Rzęsikowski; dr Tadeusz Rams; dr Władysław Kruczek

Pedagogami, którzy w minionym okresie dzielili się swoją wiedzą i doświadczeniami z innymi, pełniąc obowiązki nauczycieli-metodyków, współpracując z Instytutem Kształcenia Nauczycieli w Warszawie /Oddział Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Nowym Sączu/ byli: Maria Ochel, Elżbieta Szewczyk, Czesława Bińkowska, Antoni Szczepanek, Julian Rola, Ignacy Basta, Stanisław Druzgalski, Eugeniusz Rużański, Zofia Serafin.

W tym okresie w II Liceum Ogólnokształcącym pracowali ludzie obdarzeni przez los "charyzmą artyzmu"; tj. "twórczą duszą", artystyczną wyobraźnią. Pełniąc obowiązki nauczycieli przedmiotów artystycznych kształtowali wrażliwość uczniów, pokazywali i rozwijali drugą stronę ludzkiej natury, uwrażliwiając ich na piękno sztuki. A oto oni: Mieczysław Bogaczyk, Stanisław Szafran, Józef Tworek, Zofia Dagnan-Herowska, Wanda Perucka, Stefania Laskowska, Antoni Czuchra, Jacek Mazanec.

Nowy rok szkolny 1979/80 zastał szkołę w całkowicie nowych uwarunkowaniach. Nastąpiły 2 ważne zmiany: strukturalno-organizacyjna samej placówki, tzn. powstanie Zespołu Szkół Ogólnokształcących, w skład którego weszło II Liceum im. Marii Konopnickiej oraz zmiana na stanowisku naczelnego dyrektora. Na czele Zespołu Szkół, który utworzyły inne jeszcze obok II Liceum placówki (Studium Kulturalno-Oświatowe, Liceum Ogólnokształcące dla Pracujących oraz Średnie Studium Zawodowe) stanął Adam Słowik. Pełnił on obowiązki dyrektora naczelnego do roku 1991. Na stanowisko zastępcy dyrektora powołano Bartłomieja Popielę, a po roku nastąpiła zmiana - głosowaniem Rady Pedagogicznej wybrany został Antoni Szczepanek, pracujący w liceum od wielu lat, jako nauczyciel historii. Drugim wicedyrektorem (do spraw technicznych) został ponownie Julian Kociołek.

Liceum Ogólnokształcące dla Pracujących posiadało osobnego dyrektora w osobie dr Janiny Morańskiej. Te zmiany organizacyjne spowodowały konieczność zatrudnienia dodatkowych pedagogów i dalszy, systematyczny wzrost kadry pedagogicznej.

W roku szkolnym 1983/84 na stanowisko wicedyrektora powołano Tadeusza Orlicza( pełnił on tę funkcję do roku 1991). W następnym roku szkolnym, gdy w skład Zespołu Szkół Ogólnokształcących weszło jeszcze 6-letnie Studium Nauczycielskie (na podbudowie szkoły podstawowej), kształcące w zawodzie nauczyciel nauczania początkowego, liczba pedagogów oscylowała wokół 70 (w tym 50 pełnoetatowych). Doszli nauczyciele Studium, którzy uzupełniali etat w liceum ogólnokształcącym. Powołano nowego wicedyrektora - Ignacego Bastę, któremu powierzono nadzór nad świeżo utworzonym Studium. W następnym roku szkolnym na stanowisko wicedyrektora ds. wychowawczych została powołana dr Maria Kruczek.

W ciągu następnych lat liczba nauczycieli systematycznie rosła, osiągając rekordowy pułap - 90 etatów w roku szkolnym 1990/91 (w tym 64 osoby na pełnych etatach). W roku szkolnym 1991/92 nastąpiła kolejna ważna zmiana kadrowa. W miejsce Adama Słowika naczelnym dyrektorem został Tadeusz Orlicz. Wice-dyrektorem mianowano Grzegorza Kornasia. W roku szkolnym 1995/96 Krystyna Bogdańska-Skuza powołana została na stanowisko wicedyrektora ds. organizacyjnych, które piastuje do dzisiaj.

Podobnie jak w poprzednich latach, omówionych w pierwszej części rozdziału, w minionym okresie niektórzy nauczyciele-"przedmiotowcy" godzili pracę w tutejszym liceum z pełnieniem funkcji nauczycieli-metodyków, bądź związani byli z instytucjami, które zajmowały się kształceniem przyszłych nauczycieli. Byli to : Tadeusz Ogorzałek, Stanisław Smaga, Dusanka Przybyszowska, Jolanta Musiał, Anna Nowakowska.

Inni pedagodzy w tym okresie "realizowali siebie" poprzez teatr, happeningi, działalność artystyczną : Andrzej Szarek, Andrzej Krupczyński, Leszek Bolanowski, Paweł Ferenc.

Wśród wyróżniających się nauczycieli tego liceum, którzy od kilkunastu lat przyczyniają się do tworzenia wizerunku szkoły jako jednej z najlepszych placówek oświatowych w województwie małopolskim ,są wspaniali pedagodzy-pasjonaci, zarażeni w sposób bezinteresowny pracą z uczniem zdolnym, przyczyniający się do propagowania idei olimpiad przedmiotowych. To właśnie oni starają się wyłonić najzdolniejszych, udzielać fachowych rad, otaczać merytoryczną opieką i wreszcie pomagać w rozwijaniu intelektualnych aspiracji swych wychowanków. Ich ofiarna praca pełna entuzjazmu, poświęcenia, często kosztem samych siebie, wpływa na atmosferę "zdrowej" uczniowskiej rywalizacji, nobilituje liceum w środowisku, tworząc jego intelektualny "image". Do nich zaliczyć możemy dra Władysława Kruczka, który uchodzi za niedoścignionego lidera w tej grupie. Uczniowie prowadzeni przez niego zdobyli 49 razy tytuł laureata i finalisty Centralnych Olimpiad (14 - w Olimpiadzie Historycznej, 27 - Wiedzy o Polsce i Świecie współczesnym, 4 - w Olimpiadzie o Unii Europejskiej, 4 - Wiedzy o Prawach Człowieka). Następnym, który wychował olimpijczyków jest Antoni, Szczepanek (4 laureatów i kilkunastu finalistów ogólnopolskich Olimpiad: Historycznej, Wiedzy o Polsce i Świeci Współczesnym, Praw Człowieka).

Osobą, która wykreowała 12 finalistów i laureatów Olimpiady Biologicznej i Ekologicznej oraz olimpiady międzynarodowej jest Urszula Nowak. Młodzież tej szkoły odnosi wiele sukcesów w Centralnej Olimpiadzie Literatury i Języka Polskiego. Wśród nich Jacek Ogorzałek (6 finalistów), Maria Drożdżak (1 laureat i 2 finalistów), Małgorzata Kardaszyńska (2 finalistów). Uczniowie również z powodzeniem reprezentują szkołę w Centralnej Olimpiadzie języków obcych; i tak z języka angielskiego Maria Ochel wykreowała 2 finalistów, zaś Dorota Kotarba -1; z języka francuskiego Ewa Chmielowska wychowała -2 ; z języka rosyjskiego po jednym finaliście Maria Paradowska i Elżbieta Hirch; z chemii Bartłomiej Popiela -1.

Ostatnie zmiany organizacyjno-kadrowe mają związek z reformą oświaty i skróceniem cyklu kształcenia w liceach ogólnokształcących do 3 lat. W związku z tym w roku szkolnym 2001/2002 liczba oddziałów w szkole zmniejszyła się o 10 (to jest około 300 uczniów), a tym samym nastąpiła konieczność redukcji etatów. Dzięki właściwej polityce kadrowej obecnego dyrektora Tadeusza Orlicza odbyło się to prawie bezboleśnie (część nauczycieli odeszła na wcześniejszą emeryturę).

Obecnie w roku jubileuszowym zatrudnionych jest w tutejszej szkole 58 nauczycieli (w tym 47 pełnoetatowych). Wszyscy pedagodzy posiadają pełne kwalifikacje (wyższe wykształcenie). Dodatkowo wielu kończyło studia podyplomowe i różne formy doskonalenia zawodowego, niektórzy są egzaminatorami "Nowej Matury". Blisko połowa grona (23 osoby) posiada tytuł nauczyciela dyplomowanego, 24 mianowanego, zaś 12 kontraktowego. W szkole obecnie pracuje 2 stażystów. Spośród aktualnie pracujących nauczycieli najdłuższym stażem w II Liceum Ogólnokształcącym legitymują się: Bartłomiej Popiela (40 lat), Urszula Nowak (33 lata), Maria Kulpa (32 lata), Danuta Dudek-Pażucha, Krystyna Kulpińska, Tadeusz Ogorzałek, Tadeusz Orlicz, Zofia Wolak (wszyscy po 31 lat pracy), Maria Kruczek, Władysław Kruczek, Teresa Makowiecka (30 lat), Alfreda Górka (28 lat), Maria Drożdżak (25 lat), Anna Kutowska, Jacek Ogorzałek (21 lat), Leszek Bolanowski, Krystyna Sikora (20 lat).

(jb)